Artikel des Tages · 23.06.2026 15:26
Marjane Satrapi: Người phụ nữ đã trao diện mạo cho Iran
Mit Marjane Satrapi verliert Frankreich eine der prägendsten Kulturstimmen der vergangenen Jahrzehnte. Die Autorin, Zeichnerin und Regisseurin starb im Alter von 56 Jahren in Paris. Ihr Name bleibt untrennbar mit einem Werk verbunden, das…
Với Marjane Satrapi, nước Pháp đã mất đi một trong những tiếng nói văn hóa có ảnh hưởng nhất trong vài thập kỷ qua. Nhà văn, họa sĩ và đạo diễn này đã qua đời ở tuổi 56 tại Paris. Tên tuổi của bà gắn liền không thể tách rời với một tác phẩm đã tạo ra ảnh hưởng vượt xa giới hạn của văn học: Persepolis.
Sinh năm 1969 tại Tehran, Satrapi đã trải qua cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 và những biến động đã thay đổi sâu sắc đất nước khi còn là một đứa trẻ. Trong khi nhiều người chỉ biết tới Iran qua các tin tức chính trị, bà lại hiểu rõ những câu chuyện phía sau tin tức ấy. Chính từ đó, bà đã tìm thấy sức mạnh để tạo nên tác phẩm quan trọng nhất của mình.
Với Persepolis, bà đã đạt được điều gì đó phi thường.
Qua những bức tranh đen trắng ấn tượng, bà kể lại tuổi thơ ở Tehran, cuộc sống dưới một chế độ ngày càng đàn áp, tuổi trẻ ở nơi lưu vong tại Áo và hành trình khó khăn tìm kiếm bản sắc riêng giữa hai thế giới. Tác phẩm đã trở thành bestseller quốc tế và được dịch ra nhiều thứ tiếng.
Thành công không dựa trên những phân tích chính trị lớn lao. Satrapi kể lại cuộc sống hàng ngày. Những bữa tiệc gia đình, âm nhạc, mối tình đầu, cãi vã với cha mẹ và sự nổi loạn tuổi trẻ được đặt cạnh chiến tranh, nỗi sợ hãi và sự đàn áp. Chính sự kết hợp này đã mang lại cho tác phẩm của bà một độ chân thực đặc biệt. Độc giả không gặp một nhà nước trừu tượng, mà là những con người bằng xương bằng thịt.
Nhiều người lần đầu tiên khám phá ra một Iran tồn tại xa rời các định kiến và thành kiến thông qua các cuốn sách của cô.
Năm 2007, câu chuyện của cô đã chạm tới một công chúng rộng lớn hơn nhiều. Bộ phim do cô đồng đạo diễn Persepolis đã giành giải Ban Giám Khảo tại Liên hoan phim Cannes và sau đó nhận được đề cử Oscar. Đột nhiên, Satrapi không chỉ là một tác giả được ngưỡng mộ mà còn là một tiếng nói quốc tế nổi tiếng của cộng đồng người Iran lưu vong.
Tuy nhiên, cô không bao giờ để mình bị thu hẹp trong một tác phẩm duy nhất.
Trong những cuốn sách và bộ phim sau này, cô luôn quay lại với những chủ đề về ký ức, quê hương và tự do cá nhân. Nhân vật của cô tìm kiếm sự định hướng trong một thế giới đầy mâu thuẫn – một chủ đề mà cô tự trải nghiệm qua bản thân. Cô đã nói một cách cởi mở đáng chú ý về việc mất gốc, nhận dạng văn hóa và những thử thách của cuộc sống lưu vong.
Đồng thời, cô vẫn giữ vững sự tham gia chính trị. Satrapi phê phán gay gắt những người cầm quyền ở Tehran và đã nhiều năm đấu tranh cho các quyền dân chủ, đặc biệt là tự do cho phụ nữ. Sau các cuộc biểu tình xoay quanh cái chết của Mahsa Amini, cô đã ủng hộ phong trào “Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do” và giúp làm cho các vấn đề của phong trào này được biết đến trên toàn cầu.
Điều đáng chú ý là khả năng của cô trong việc kết hợp giữa phê bình và sự gắn bó. Cô lên án chế độ, nhưng không coi Iran chỉ là lãnh đạo chính trị của nó. Đối với cô, đất nước thời thơ ấu vẫn là quê hương – mặc cho mọi khoảng cách và thất vọng. Sự căng thẳng này như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ tác phẩm của cô.
Tại Pháp, cô cũng gây được tiếng vang. Với tư cách là một trí thức độc lập, cô không ngại các tranh cãi và kiên quyết bảo vệ những niềm tin của mình. Ngay cả các vinh danh chính thức cũng bị cô xem xét một cách phê phán nếu chúng mâu thuẫn với nguyên tắc của cô.
Marjane Satrapi để lại nhiều hơn cả sách và phim. Cô để lại một cách nhìn về thế giới, đặt con người lên trên các ý thức hệ. Những câu chuyện của cô nhắc nhở rằng phía sau mỗi cuộc khủng hoảng chính trị đều là số phận cá nhân. Chính điều đó làm nên ý nghĩa bền vững của tác phẩm cô. Persepolis không chỉ là một thành công văn học, mà còn là một cửa sổ vào một xã hội mà Satrapi đã làm cho người ta thấy rõ với lòng dũng cảm, sự ấm áp và sức mạnh kể chuyện lớn lao.
Giải Roland-Garros điên rồ nhất trong nhiều thập kỷ
Những ngày này, ai nhìn vào bảng điểm của French Open cũng phải ngạc nhiên dụi mắt. Những tên tuổi lớn nhất của làng quần vợt đã biến mất. Những ứng cử viên hàng đầu vấp ngã, các thí sinh vô địch thất bại một cách bất ngờ từ rất sớm, và đột nhiên những tay vợt thi đấu cho danh hiệu là những người mà chỉ vài tuần trước đó hầu như không ai để ý.
Roland Garros đang trải qua một trong những giải đấu bất ngờ ngoạn mục nhất trong vài thập kỷ qua.
Thông thường, thế giới quần vợt tuân theo một hệ thống phân cấp rõ ràng. Trong làn nam, vài vận động viên xuất sắc đã thống trị các giải Grand Slam trong nhiều năm. Jannik Sinner và Carlos Alcaraz được xem là những nhân vật chủ đạo của một thế hệ mới, trong khi Novak Djokovic dù 39 tuổi vẫn được xem là một trong những tay vợt hàng đầu thế giới. Dù có những bất ngờ xảy ra, nhưng hiếm khi chúng làm chấn động toàn bộ giải đấu.
Tại Paris lần này mọi chuyện diễn ra khác thường.
Ngay trước khi giải đấu bắt đầu, Alcaraz đã vắng mặt vì chấn thương. Ngay sau đó xảy ra cú sốc lớn đầu tiên. Sinner, người đã đến với chuỗi chiến thắng ấn tượng, chỉ còn cách vòng tiếp theo vài điểm. Tuy nhiên, cái nóng trên sân đấu đã ảnh hưởng rõ rệt đến anh. Các cơn chuột rút và mệt mỏi bắt đầu xuất hiện, trước khi phong độ của anh hoàn toàn sụp đổ. Tay vợt người Argentina Juan Manuel Cerúndolo đã tận dụng cơ hội này và đánh bại hạt giống số một thế giới sau năm set đấu.
Đó là khởi đầu cho một chuỗi phản ứng liên hoàn.
Ngay cả Novak Djokovic cũng bất ngờ phải rút lui. Tay vợt người Serbia đã để đánh mất lợi thế lớn và thua trước tài năng trẻ người Brazil Joao Fonseca. Đột nhiên, chỉ còn Alexander Zverev là tay vợt được đánh giá cao duy nhất còn lại trong cuộc đua. Ngay cả anh cũng vẫn chưa có danh hiệu Grand Slam đầu tiên.
Giải đấu ở nội dung nữ cũng diễn ra không kém phần sôi động. Nhà vô địch Roland-Garros nhiều lần Iga Swiatek đã ra về sớm khỏi cuộc thi. Nhà đương kim vô địch Coco Gauff cũng không thể đáp ứng được kỳ vọng. Niềm hy vọng của các tay vợt được đánh giá cao cuối cùng dồn vào Aryna Sabalenka.
Nhưng cô cũng gặp phải khó khăn.
Sau một khởi đầu đầy hứa hẹn, tay vợt số một thế giới hoàn toàn mất phong độ. Tay vợt người Nga Diana Shnaider đã lội ngược dòng ấn tượng và tạo nên một cú sốc tiếp theo. Không lâu sau, câu chuyện bất ngờ lại tiếp diễn khi chính Shnaider bị loại ở bán kết.
Thay vào đó, spotlight tập trung vào tay vợt người Ba Lan Maja Chwalinska. Với tư cách là người bị đánh giá thấp, cô đã vươn lên đến trận chung kết và viết nên lịch sử quần vợt. Ở trận chung kết, cô sẽ gặp tay vợt người Nga Mirra Andreeva.
Đối với khán giả, giải đấu mang đến hai mặt khác nhau. Một mặt, những diễn biến bất ngờ tạo nên sự kịch tính và hồi hộp. Mặt khác, thiếu vắng những ngôi sao thường xuyên tạo nên những khoảnh khắc tuyệt vời nhất của một giải Grand Slam.
Nguyên nhân của nhiều bất ngờ là đa dạng. Nhiệt độ cao, gió mạnh và danh sách dài bất thường các tay vợt hàng đầu bị chấn thương đã ảnh hưởng lớn đến diễn biến giải đấu. Đồng thời, những tài năng trẻ với sự tự tin lớn đang dần tiến lên sân khấu lớn.
Có lẽ đằng sau đó còn có điều gì khác.
Trong thể thao đỉnh cao, những bất ngờ đôi khi lan truyền như những quân domino. Khi một ứng viên hàng đầu gục ngã, niềm tin vào cơ hội bản thân của những người ở vị trí thấp hơn tăng lên. Đột nhiên điều không thể dường như trở nên khả thi.
Ngôi sao quần vợt một thời Roger Federer từng mô tả thực tế này với sự đơn giản đáng chú ý. Mặc dù anh ấy thắng khoảng 80% số trận đấu, nhưng chỉ giành được hơn một nửa số điểm chơi. Thành công và thất bại trong quần vợt thường gần nhau hơn so với kết quả cho thấy.
Chính điều này được Roland Garros 2026 thể hiện một cách ấn tượng. Ngay cả những ứng viên lớn nhất cũng không phải là bất khả chiến bại. Và đôi khi chỉ cần một ngày thi đấu tệ hại cũng đủ làm đảo lộn toàn bộ trật tự của một môn thể thao.
TIN TỨC KHÁC
Người đứng đầu Hisbollah đã bác bỏ một thỏa thuận ngừng bắn do Hoa Kỳ làm trung gian giữa Israel và Lebanon. Ông tuyên bố, sự đồng ý sẽ tương đương với một sự đầu hàng trước Israel.
Nhà lãnh đạo nhà nước và đảng của Trung Quốc Xi Jinping sẽ đến Bắc Triều Tiên vào thứ Hai để tham dự một hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày. Cuộc họp nhằm thể hiện sự đoàn kết giữa hai quốc gia trước phương Tây.
Hàng chục phần tử cực đoan bảo thủ cực đoan đã biểu tình dữ dội trước nhà của một thẩm phán cấp cao ở Israel. Lý do của các cuộc biểu tình là việc triệu tập những người đàn ông bảo thủ cực đoan nhập ngũ.
Đảng trung tả cầm quyền Hàn Quốc đã thất bại trong cuộc bầu cử thị trưởng Seoul. Chức vụ này được coi là một trong những vị trí chính trị ảnh hưởng nhất của đất nước.
Tại Mogadishu, thủ đô của Somalia, đã xảy ra các cuộc giao tranh ác liệt giữa các nhóm vũ trang. Người dân báo cáo về những cuộc đấu tranh dữ dội nhất trong nhiều năm qua.
Bốn đại biểu New Zealand đã bị từ chối nhập cảnh Trung Quốc sau khi họ đến thăm Đài Loan vào tháng trước.
Các nhà khoa học đã phát hiện ra một nhóm protein trong máu có khả năng dự đoán với độ chính xác cao ai sẽ mắc ung thư phổi sau này.
Christine Macha